Anka Mulder

Archive

Subscribe to receive new blogposts


 

Universiteiten liever penny wise dan pound foolish

Elk jaar houden de universiteiten geld over. In 2014 was dat zo’n 142 miljoen Euro en hadden ze gezamenlijk een spaarpot van anderhalf miljard Euro. Elk jaar is er ook onbegrip of kritiek: waarom geven ze hun geld niet gewoon uit aan onderwijs en onderzoek? Of: waarom vragen ze ondanks dat ze spaargeld hebben zelfs om meer geld voor onderwijs en onderzoek? De verklaring zit vooral in het vastgoed waarvan de universiteiten eigenaar zijn. Over het onderwijsvastgoed verscheen onlangs een rapport van de inspectie voor het onderwijs: universiteiten hebben hun vastgoed goed geregeld.

Allereerst, het is logisch dat universiteiten geld achter de hand hebben, zegt ook de inspectie. Dat is gezonde financiële huishouding, voor wanneer de inkomsten een keer tegenvallen, of om plotselinge groei van studentenaantallen te accommoderen. Extra studenten krijg je als universiteit namelijk pas een paar jaar later gefinancierd en ondertussen moeten die studenten natuurlijk wel onderwijs krijgen. Feitelijk is dat niet anders dan thuis. Ook thuis proberen we wat te sparen voor als ons inkomen een keer tegenzit, we onverwachte extra uitgaven hebben omdat de wasmachine het begeeft of wanneer we gezinsuitbreiding verwachten.

Een andere belangrijke reden waarom universiteiten sparen is vastgoed. Universiteiten hebben in 1995 het vastgoed dat zij gebruikten van de overheid overgeheveld gekregen. Dat klinkt als een cadeau, maar ze kregen er onvoldoende geld voor het onderhoud bij. Zo heeft mijn eigen universiteit veel gebouwen uit de jaren zestig, die nu aan renovatie of vervanging toe zijn, om veiligheidsredenen, omdat er asbest is geconstateerd, of bijvoorbeeld omdat ze totaal niet meer geschikt zijn voor het onderzoek van vandaag. Ook is de laatste 10 jaar het aantal studenten aan de TU Delft gestegen van 14.000 naar ruim 21.000 en het aantal promovendi verdubbeld. Die studenten en promovendi hebben ruimte nodig. Daarom wordt er nu in Delft een nieuw onderwijsgebouw neergezet en zullen er nog twee volgen.

De totale kosten van alle vastgoedplannen van de Nederlandse universiteiten bedragen zo’n 3 miljard Euro, die van de TU Delft alleen al 700 miljoen Euro. Dat zijn een enorme bedragen. Niets doen is echter geen optie: de onderhoudskosten zouden enorm oplopen, we zouden te weinig onderwijszalen hebben voor onze studenten en te weinig labs voor ons onderzoek.

Oude gebouwen van universiteiten zijn toe aan renovatie of vervanging.

Oude gebouwen van universiteiten zijn toe aan renovatie of vervanging. (Foto: Jan Sluijter / TU Delft)

Alle universiteiten hebben onderhoudskosten; vrijwel alle bouwplannen. Sommige zitten daar midden in en hebben dan ook een tijdelijk financieel tekort (de UvA bijvoorbeeld). Andere, zoals de TU Delft, zitten in het begin van hun bouwplannen, laten nu nog mooie zwarte cijfers zien, maar zullen over een paar jaar ook geld moeten lenen.

Wat nu als we onze spaarpot uitgeven aan onderwijs en onderzoek? Allereerst is het onderscheid dat vaak wordt aangegeven tussen onderwijs en onderzoek enerzijds en vastgoed anderzijds kant kunstmatig. De gebouwen worden natuurlijk niet voor de lol gebouwd, maar zijn er juist voor onderwijs en onderzoek. Daarnaast zou het onverantwoord zijn om geen rekening te houden met de investeringen die nodig zijn voor vastgoed. Als we dat doen, dan zullen we over 5 of 10 jaar een miljardenprobleem op het bord van de overheid moeten leggen. Ik hoef niet uit te leggen dat dat ongewenst is.

Overigens is de verleiding om meer geld uit te geven aan het aannemen van nieuwe docenten en onderzoekers er wel degelijk. De werkdruk is namelijk hoog. Veel universiteiten investeren daarom in meer wetenschappelijk personeel, maar met mate. Want terwijl ze de laatste jaren meer studenten hebben gekregen, is het bedrag dat ze van de overheid krijgen nauwelijks gegroeid. Per student krijgen ze dus minder geld dan vroeger.

Zijn universiteiten nu arm of rijk? Ik zou zeggen dat ze verstandig zijn. En het zou zeer onverstandig zijn om ze te dwingen hun spaarpotten in te leveren of versneld op te maken. Post Brexit zit misschien niet iedereen te wachten op een Engelse les. Maar “penny wise, pound foolish” lijkt me toch een hele wijze.

Be Sociable, Share!

Comments are closed.

© 2011 TU Delft